Bu makalenin amacı, güneşin ısıtıcı etkisinin fazla olduğu güney cephede gölgeleme veriminiarttırmak ve Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği md.41’de belirtilen bina cephelerinde maksimum 0.50 myapılabilen güneş kırıcıya uygun en iyi gölgelenecek pencere boyutunu araştırmaktır. Çalışma alanıolarak 37° enlemde yer alan Adana bölgesi ele alınmıştır. Gölge verimi analizi The Solar Toolprogramı yardımıyla yapılmaktadır. 0.50 m çıkma yapan gölge elemanının gölgeleme veriminiarttırarak enerji verimliliğini sağlamak amacıyla pencere boyut araştırması yapılmıştır. Boyutaraştırmalarının stereografik ve tabular diyagramdan alınan verilere göre çözümleri tespitedilmektedir. Sonuç olarak, Adana’da bina güney cephesinde yönetmeliğe göre maksimum çıkmayapan gölge elemanına uygun 1.20 m eninde pencere için ideal yüksekliğin 1.20 m olması gerektiğisaptanmıştır.
Arş. Gör. Çiğsem Yağmur Yüksel, ÇÜ Mim. Fak. Mim. Böl.
1.GİRİŞ
Binaya doğru uygulanmış bir gölge elemanı, iklimlendirme sistemlerinin yükünü %50-79 oranındaindirebilmektedir ( Sciuto,1998). Dış gölge elemanı tasarımında uygun boyut ve biçim belirlenmesiiçin pencere ölçüleri, güneş geometrisi ve iklim verileri gibi değişkenler bir arada değerlendirilmedir(Olgyay,1957).Buna bağlı olarak gölgeleme verimini artırırarak binanın enerji verimliliğini sağlamakamacıyla pencere boyut araştırması yapılmıştır. Sabit bir dış gölge elemanı tasarımında aşağıdakiPlanlı Alanlar İmar Yönetmeliği’nin 41. maddesine dikkat edilmesi gerekir;
“Bina cephelerinde, mimari projesinde cephe estetiği ve tasarımı göz önünde bulundurulmak vedetay projeleri verilmek, hafif malzemeden yapılmak, parsel sınırına taşmamak ve kapalı mekânoluşturmamak kaydıyla 0.50 metreye kadar güneş kırıcı yapılabilir. ⁴’’
Binada çıkma yapılması halinde dış gölge elemanı genişliği 0.50 m’yi aşamamaktadır.AyrıcaTürkiye’de yer alan Türk Standartları Enstitüsü (TSE), Bina Enerji Performans (BEP) yönetmeliği veAdana İmar Yönetmeliği’nde kaba yapıda gölgeleme verimi amaçlanan ideal pencere en ve boyparametreleri tanımı yer almadığı görülmektedir. Binada sabit bir dış gölge elemanının 0.50 m çıkmayapması halinde gölgeme verimi sağlayan ideal pencere boyutunu saptamak ve bina enerji performansyönetmeliği, planlı alanlar imar yönetmelikleri, TS 825 ve Adana imar yönetmeliği vb.yönetmeliklerdeki bu eksikliği gidermeye çalışmak makalenin ana amacıdır. 37° enlemdepencerelerden solar ısı kazancı en fazla güney cepheden olmaktadır (Yüceer,2015). Bu nedenle güneycephede gölgeleme verimi sağlamak önem arz eder. Bu çalışmadan elde edilen bulgular 37° enlemdegüney cephede tasarlanacak pencerenin boyutlandırmasına yardımcı bir kılavuzdur.Sonuç olarak, 37° enlemde Adana’da bina güney cephesinde 0.50 m çıkma yapan sabit bir dış gölgeelemanınına göre en iyi gölgelenecek pencere en ve boy parametreleri araştırılmıştır. 1.20 mgenişliğinde pencere için ideal pencere yükseklik değeri bulunmuştur.
