Enerji verimliliği açısından yanlış başlamış uygulama hataları olan bir binanın Pasif Ev standardına yaklaşması oldukça zor, hatta imkânsız gibi görünüyordu. Ancak süreç ilerledikçe doğru analiz, doğru hesaplama ve sahada hatasız uygulama ile en problemli yapıların dahi radikal şekilde iyileştirilebileceği net biçimde ortaya çıktı. Bu durum, enerji verimli bina üretiminin yalnızca yeni projelerle sınırlı olmadığını, mevcut yapıların da doğru müdahalelerle dönüştürülebileceğini göstermesi açısından önemli bir örnek teşkil etmektedir.
Bilal Gökgün
Proje Atölyesi Kurucusu
Mimar / Sertifikalı Pasif Ev Tasarımcısı
Türkiye, enerji verimliliği alanında son yıllarda önemli bir dönüşüm sürecinden geçiyor. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından yürütülen çalışmalar, Avrupa Birliği’nin nZEB hedefleri doğrultusunda yapı üretim pratiklerini yeniden şekillendirirken, YeS-TR sisteminin geliştirilmesi ve TS 825’te yapılan güncellemeler, bu dönüşümün önemli adımları olarak öne çıkıyor. Ancak sahada karşılaşılan gerçeklik, bu ilerlemelerin binaların nihai enerji performansına aynı ölçüde yansımadığını gösteriyor.
Türkiye’de birçok yapı, tasarım aşamasında enerji verimli görünmesine rağmen uygulama sürecindeki eksiklikler nedeniyle beklenen performansa ulaşamıyor. Bu durum yalnızca enerji tüketimini artırmakla kalmıyor, iç mekân konforunun sağlanamaması, yüzey sıcaklık farkları ve yoğuşmaya bağlı nem problemleri gibi kullanıcı sağlığını doğrudan etkileyen sonuçlar da doğuruyor. Dolayısıyla enerji verimliliğinin, yalnızca hesaplara dayalı bir hedef değil, detay çözümü ve uygulama kalitesinin doğrudan bir çıktısı olarak değerlendirilmesi gerekiyor.
Enerji kayıplarının nasıl sistematik olarak oluştuğunu gösteren bir örnek
Konya’nın Meram ilçesi Ayanbey Mahallesi’nde yer alan müstakil bir konut projesi, bu performans açığını sahada gözlemlemek ve müdahale etmek açısından bizlere önemli bir fırsat sundu. Proje, kaba inşaatı ve cephe uygulamaları büyük ölçüde tamamlanmış bir durumda devralındı. Yapının ilk analizinde, yaklaşık 200 noktadan metal ankrajlarla betonarme sisteme bağlanan prekast cephe elemanlarının ciddi ısı köprüleri oluşturduğu, temel altında herhangi bir yalıtım bulunmadığı ve bodrum perde duvarlarında yalnızca sınırlı bir yalıtım uygulaması yapıldığı tespit edildi. Bu haliyle yapı, enerji verimliliği açısından değil, enerji kayıplarının nasıl sistematik olarak oluştuğunu gösteren bir örnek niteliğindeydi.
Hedef, yüzde 80’in üzerinde bir enerji verimliliği
Bu noktada proje için belirlenen hedef, teknik olarak net ve ölçülebilir bir çerçevede tanımlandı: yapının yıllık ısıtma enerjisi ihtiyacını 30 kWh/m²·yıl seviyesinin altına düşürmek. Türkiye’de konvansiyonel yapıların genellikle 200-300 kWh/m²·yıl aralığında olduğu düşünüldüğünde, bu hedef yüzde 80’in üzerinde bir enerji verimliliği anlamına gelmektedir.
Pasif Ev tasarım prensiplerini temel alan bir yaklaşım
Bu doğrultuda proje, doğrudan bir sertifika hedefinden ziyade, pasif ev tasarım prensiplerini temel alan bir yaklaşım ile ele alınmıştır. Süreç boyunca kabuk sürekliliği, ısı köprülerinin minimize edilmesi, hava sızdırmazlık ve nem kontrolü gibi temel kriterler esas alınarak, yapının low energy seviyesinde yüksek performanslı bir bina olarak gerçekleştirilmesi hedeflenmiştir.
Uygulama ve hesap süreçlerinin ilerleyen aşamalarında, yapının performansının uygun olması durumunda Passive House Classic seviyesine yaklaşma potansiyeli de değerlendirme kapsamında tutulmaktadır.
Mevcut bir yapının yeniden mühendisliği
Ancak bu süreç, sıfırdan bir tasarım geliştirmekten çok, mevcut bir yapının yeniden mühendisliği olarak ele alınmak zorundaydı. Cephe sistemine dıştan müdahale edilememesi, kabuk tasarımında klasik yaklaşımın tersine çevrilmesini gerektirdi. Duvar katmanları içten dışa doğru yeniden kurgulanırken, ısı yalıtım sürekliliğinin sağlanması, buhar difüzyonunun kontrol edilmesi ve hava sızdırmazlık hattının oluşturulması uygulama sürecinde yüksek hassasiyet gerektiren başlıca konular haline geldi.
Isı köprüleri açısından özel çözümler gerektirdi
Yapının en kritik zayıf noktalarından biri olan prekast cephe ankrajları, noktasal ısı köprüleri açısından özel çözümler gerektirdi. Cephe sökümünün mümkün olmadığı bu durumda, her bir ankraj noktası lokal olarak ele alınarak ısı iletimi sınırlandırıldı ve bu bölgelerde oluşabilecek ısı kayıpları minimize edilmeye çalışıldı. Benzer şekilde, temel ve bodrum katında sonradan eklenen yalıtım katmanları ile zeminden kaynaklı ısı kayıpları azaltılırken, çelik konstrüksiyon çatının döşeme ile birleştiği noktalarda geliştirilen ısı kesici çözümlerle ilave ısı köprülerinin oluşması engellendi.
Pasif Ev hijyen kriterlerini karşılayacak yüzey sıcaklıklarının sağlanmasına da odaklanıldı
Bu projede en kritik konulardan biri yalnızca enerji performansı değil, aynı zamanda iç mekân sağlığı ve konfor koşullarıydı. Yapı fiziği prensiplerinin doğru kurgulanmaması durumunda, binanın yüksek enerji harcasa bile konforlu bir yaşam alanı sunamayacağı açıktı. Yüzey sıcaklık farkları, yoğuşma riski ve nem birikimi hem kullanıcı sağlığı hem de yapı ömrü açısından ciddi riskler oluşturuyordu. Bu nedenle geliştirilen tüm çözümler, yalnızca enerji tüketimini azaltmaya değil, aynı zamanda pasif ev hijyen kriterlerini karşılayacak yüzey sıcaklıklarının sağlanmasına da odaklandı.
En problemli yapıların dahi radikal şekilde iyileştirilebileceği ortaya çıktı
Projeye ilk bakıldığında, enerji verimliliği açısından yanlış başlamış uygulama hataları olan bir binanın yüksek performanslı bir seviyeye ulaşması, hatta pasif ev standardına yaklaşması oldukça zor, hatta imkânsız gibi görünüyordu. Ancak süreç ilerledikçe, doğru analiz, doğru hesaplama ve sahada hatasız uygulama ile en problemli yapıların dahi radikal şekilde iyileştirilebileceği net biçimde ortaya çıktı. Bu durum, enerji verimli bina üretiminin yalnızca yeni projelerle sınırlı olmadığını, mevcut yapıların da doğru müdahalelerle dönüştürülebileceğini göstermesi açısından önemli bir örnek teşkil etmektedir.
Bu çalışmanın en önemli hedeflerinden biri, elde edilen sonuçların yalnızca teorik bir yaklaşım olarak kalmamasıdır. Yapım sürecinin tüm aşamaları, geliştirilen detay çözümleri ve işletmeye alma sonrasında elde edilecek gerçek enerji tüketim verileri kamuoyu ile paylaşılacaktır. Bu yönüyle proje, yalnızca bir uygulama değil, aynı zamanda performans açığını somut verilerle ortaya koymayı hedefleyen bir kanıt çalışması olarak ele alınmaktadır.
Proje hâlen uygulama aşamasında olup, nihai performans sonuçları ilerleyen süreçte detaylı olarak değerlendirilecektir. Ancak mevcut haliyle dahi bu çalışma, Türkiye’de yüksek performanslı bina üretiminin yalnızca bir hedef değil, doğru yaklaşım ve disiplinli uygulama ile ulaşılabilir bir gerçeklik olduğunu ortaya koymaktadır.
Paydaşlar, Malzeme Seçimleri ve Teknik Yaklaşım
Bu proje özelinde süreç, büyük ölçüde standart uygulama alışkanlıklarının dışında, proje özelinde geliştirilen detay çözümleri ile ilerlemiştir. Pencere sistemleri konusunda nihai karar henüz verilmemiş olmakla birlikte (Nisan 2026), her iki alternatif de Pasif Ev performans kriterleri doğrultusunda değerlendirilmektedir. PVC doğrama tercih edilmesi durumunda (...) sistemleri; alüminyum doğrama tercih edilmesi halinde ise (...)’ın pasif ev sertifikalı çözümleri değerlendirme kapsamındadır. Burada belirleyici olan, ürün tercihinden çok, sistemin bütüncül performansıdır. Hava sızdırmazlık ve yapı kabuğu sürekliliği açısından (...) ve (...) ürün grupları üzerinden ilerlenmektedir. Ancak bu ürünler, doğrudan bir çözüm olarak değil, geliştirilen detayların performansını destekleyen bileşenler olarak ele alınmaktadır. Proje detaylarının karmaşıklığı nedeniyle malzeme seçimi tek bir sistem üzerinden değil, kullanım yerine göre optimize edilerek yapılmaktadır. Taşyünü, EPS ve XPS gibi farklı yalıtım malzemeleri; yangın güvenliği, basınç dayanımı ve ısıl performans kriterleri birlikte değerlendirilerek seçilmekte ve proje özelinde geliştirilen detaylarla uygulanmaktadır. Bu yönüyle proje, belirli bir sistem veya marka bağımlılığından ziyade yapı fiziği prensipleri doğrultusunda, doğru malzemenin doğru yerde kullanılması yaklaşımıyla ele alınmaktadır.
Türkiye’de bu seviyede teknik hassasiyetle çalışan paydaş sayısının sınırlı olması nedeniyle, süreç boyunca birçok detay çözümü sahada geliştirilmiş ve uygulama süreci ile birlikte evrilmiştir. Bu durum, projenin aynı zamanda uygulama pratiğine dair önemli bir öğrenme ve geliştirme süreci olmasını sağlamaktadır. Projede ayrıca detay çözümleri ve enerji simülasyonları alanında Y. Mimar Elif Botsalı tarafından teknik danışmanlık sağlanmıştır.
Bilal Gökgün hakkında
Bilal Gökgün, 2011 yılında Yıldız Teknik Üniversitesi Mimarlık Fakültesi’nden mezun oldu. Pasif Ev tasarımı ve enerji verimli bina sistemleri üzerine uzmanlaştı ve 2022 yılında Certified Passive House Designer unvanını aldı. Aynı zamanda YeS-TR uzmanı, BEP-TR kullanıcısı ve Enerji Kimlik Belgesi (EKB) uzmanı olarak binalarda enerji verimliliği üzerine danışmanlık faaliyetleri yürütüyor. Kurucusu olduğu Proje Atölyesi bünyesinde yüksek enerji verimli yapılar, pasif ev standartları ve sürdürülebilir yerleşim modelleri üzerine projeler geliştiriyor; aynı zamanda eğitim ve teknik danışmanlık çalışmaları gerçekleştiriyor.
Şantiye® Dergisi ve Dijital Platformları
Daha iyi yapılar için...
5 Haziran 2026
Türkiye'nin en ESKİ ve en çok ZİYARET EDİLEN şantiyesi: ŞANTİYE®...
İnşaata dair "KAYDADEĞER" ne varsa... 1988'den bu yana...
Şantiye®nin ürettiği, derlediği ve yayınladığı içeriklerde öncelik “KAMUSAL YARAR”dır...
Ve yayınlanan içeriğin “ÖZEL” olmasına özen gösterilir...
BASILI DERGİ + E-DERGİ + SANTİYE.COM.TR + SOSYAL MEDYA + DİJİTAL PLATFORMLAR...
İnşaat sektörünün buluşma noktası Şantiye®, “Güven”i temsil eden “Basılı bir Yayın” olma özelliğinin yanı sıra yenilenen web sitesi, Turkcell Dergilik ve Türk Telekom E-Dergi gibi mobil uygulamalardaki varlığı, 42 bin E-Bülten abonesi ve 100 bin sosyal medya takipçisi-bağlantısıyla inşaat sektörünün en önemli iletişim platformlarından biri olmaya her ortamda devam ediyor... 1988'den bu yana...
Şantiye® ayrıca yapı sektörüne "Şantiye'nin Yıldızı Ödülü", "Yılın Yeşil Yapı Malzemesi / Teknolojisi Ödülü" ve "Şantiyeden Kareler Fotoğraf Yarışması" gibi farklı organizasyonlarla da katkı sunuyor.
Şantiye®nin son sayısı da dahil 1988 yılından bugüne kadar yayınlanan TÜM SAYILARINA E-Dergi olarak göz atmak için lütfen tıklayın...
Şantiye®, başta ABONELERİ olmak üzere 2020-2026 yıllarında ilan veren firmalar ABS Yapı, Akyapı, Alumil, Anadolu Motor (Honda), Alkur, Ak-İzo, Altensis, Arbiogaz, Aremas, Arfen, Artus, Assan Panel, Asteknik, Atos, Batıçim, Baumit, Bentley Systems / Seequent, Betek, Betonblock, Bonus Yalıtım, Borusan CAT, Bosch Termoteknik, Bostik, BTM, Buderus, Bureau Veritas, Chryso, Çimsa, Çuhadaroğlu, Çukurova Isı, Deutsche Messe, Duyar Vana, DYO, Egepen Deceuninck, Efectis ERA, Ekomaxi, Elkon, Emülzer, Eryap, Filli Boya, Fixa, Fullboard, Form Endüstri Ürünleri, Form Endüstri Tesisleri, Form MHI (Mitsubishi Heavy Industries) Klima, Garanti Leasing, GF Hakan Plastik, Gökçe Brülör, Grundfos, Hannover Fairs, Hilti, IQ Alüminyum (by Deceuninck), İNKA, İntek, İpragaz, İstanbul Teknik, İzocam, İzoser, Kalekim, Knauf, Knauf Insulation, Komatsu, Köster, Kuzu Grup, LG, Marubeni, Masdaf, Master Builders Solutions, MBI Braas, Meiller Kipper (Doğuş Otomotiv), Messe Frankfurt, Messe München/Agora Tur., Mekon, Mitsubishi Chemical, Molecor, Nalburdayim.com, NETCAD, ODE, Ökotek, Özler Kalıp, Özpor, Panasonic, PERI, Pimakina, Pimapen, Polyfibers, Polyfin, Prefabrik Yapı / Hekim Yapı, Prometeon, Ravago, Rehau, Saint Gobain Türkiye, Samsung, Saray Alüminyum, Schüco, Scania, Selena (Tytan), Sentez Mekanik, Serge Ferrari, Shell, Siemens, Sistem İnşaat, Soudal, Sika, Şişecam, Temsa, TK Asansör, TMS, Tekno Yapı, Türk Ytong, Tremco illbruck, Vaillant, Vekon, Viessmann, Vorne, Wermut, Wielton, Wilo, Winsa, XCMG, Xylem ve ZF'nin değerli katkılarıyla hazırlanmaktadır.
ABONE OLMAK İÇİN
Bir yıllık abonelik bedelimiz olan 2.400 TL (6 Sayı, KDV Dahil)'yi TR70 0001 0008 5291 9602 1550 01 IBAN no’lu hesabımıza (Ekosistem Medya) yatırıp; ardından dekontu, açık adresinizi ve fatura bilgilerinizi (şahıs ise TC kimlik no; firma ise vergi dairesi-numarası) santiye@santiye.com.tr adresine e-posta veya 0532 516 03 29 no’lu telefona WhatsApp / SMS aracılığıyla ulaştırabilirsiniz.
