Betonun çatlamasını önceden tahmin eden bir yapay zekâ, şantiyedeki güvenlik kameralarından bir işçinin emniyet kemerini takmadığını anında fark eden sistemler, vinçlerin rüzgâr hızına göre çalışma açısını otomatik ayarlayan sensörler, malzeme stoklarının azaldığını algılayıp tedarik sürecini kendiliğinden başlatan yazılımlar, saha çalışanlarının yorgunluk seviyesini yüz tanıma verilerinden analiz eden modeller veya projedeki binlerce veriyi eşzamanlı işleyip, gecikme riskini üç gün önceden bildiren dijital ikizler... Bir zamanlar bilim kurgu senaryosu sayılabilecek bu sahneler, bugün dünyanın birçok şantiyesinde sıradan gerçekler haline geldi. Peki, "hangi birinden başlayalım" diyorsanız, en basiti günlük raporlarınızı yapay zekânın süzgecinden geçirerek işe koyulmak. İlk adım, her gün elinizin altında olan raporları yapay zekâya okutmak ve ortaya çıkan içgörüler üzerinden ilerlemek olabilir. Bu teknolojilerin çoğunun “insana rağmen” değil, “insanla birlikte” çalışmak için tasarlandığı da unutulmamalı... Ve Yapay Zekâ, şantiyeye kesinlikle bir "robot işçi" olarak değil, bir tür "akıllı dost" gibi girmeli...
Cem KAFADAR / 1inşaat Danışmanlık Kurucusu / İnş. Müh. (İTÜ 1982-87)
Yazıya başlamadan önce, sabırsızlığımı mazur görün. Sonda söylemem gerekeni en başta yazacağım...
Çünkü biliyorum, içimde tutarsam rahatsız edecek beni.
En gelişmiş yapay zekâ sistemini projenize entegre etseniz de sonunda onu kullanacak olan yine insan. Yani yalnızca dijital altyapıya değil, ekibinizin dönüşümüne de yatırım yapmalısınız. İnsan kaliteniz istenen düzeyde değilse, en akıllı sistemi de kursanız beklediğiniz sonuçları alamayacaksınız.
Sektördeki dijital dönüşüm algısı, "hadi bir yazılım satın alalım, nasılsa o bize her istediğimizi verecek" şeklinde. Tabii dijitalleşmeye bu kadar basitmiş gibi yaklaşınca süreç öngörüldüğü gibi sonuçlanmıyor. Bir de bu hayal kırıklığının yaşanacağını sezinleyip, eski ezberlerine daha sıkı sarılarak yeni sistemi sabote etmeye hazır bekleyen tutucu çalışanları düşündüğümüzde konu iyice karmaşık bir hal alıyor.
Gelin 10 adımlık bir yol haritasıyla yapay zekanın inşaat projelerindeki entegrasyon sürecini biraz daha yakından inceleyelim.
1. Farkındalık ve Vizyon Oluşturma
Hedef: Yönetimden sahaya kadar tüm kadroların "Yapay zeka nedir, ne yapabilir, firmamızda ne işe yarar?" sorularına cevap bulması.
Nasıl yapılır?
* Üst yönetime özel yapay zeka strateji seminerleri
* Tüm departmanlara yönelik sadeleştirilmiş tanıtım sunumları
* Şirketin geçmiş projelerindeki sağlıklı bir dijitalleşme olmadığı için yaşadığı sıkıntıları örneklerle göstermek
2. Yapay Zekaya Yönelik İhtiyaç Analizi
Hedef: Hangi projelerde, hangi süreçlerin yapay zekâ desteğine ihtiyaç duyduğunu tespit etmek.
Nasıl yapılır?
* Planlama, maliyet, kalite, İSG, satın alma gibi süreçleri tarayın
* Aşağıdaki soruları sorun:
“Sıklıkla geciken süreçler hangileri?”
“Tahmine dayalı kararlar nerede veriliyor?”
“Nerede en fazla veri birikiyor ama kullanılmıyor?”
Örnek ihtiyaçlar:
- Beton çatlaklarını önceden tahmin etme
- Malzeme israfını azaltma
- İş güvenliği ihlallerini anlık yakalama
- Proje programında gecikme tahmini yapma
3. Uygun Yapay Zeka Uygulamasını Seçme
Hedef: İhtiyaca göre doğru teknolojiyi bulmak ve gereksiz dijital yatırımı önlemek.
Nasıl yapılır?
* Piyasadaki mevcut yapay zeka tabanlı uygulamaları araştır
* Sektöre yönelik çalışan yapay zekâ danışmanlarıyla görüş. Mutlaka konunun uzmanlarından görüş al.
* Kendi iç IT ekibin varsa basit bir yapay zeka prototipi oluştur
4. Pilot Proje Belirleme
Hedef: Tüm firmada değil, küçük bir projede öğrenmek, daha rahat hata yapabilmek ve sonuçlarını görmek
Nasıl yapılır?
* Süresi, maliyeti ve ölçeği makul bir proje seç
* İlk önce tek bir süreci hedefle (örneğin yalnızca günlük rapor analizi)
* Hedef metrik belirle: “AI entegrasyonu sonrası iş gücü verimliliği %X artacak” gibi
5. Veri Hazırlığı ve Entegrasyon Süreci
Hedef: Yapay zekanın çalışabileceği güvenilir ve düzenli veri akışını kurmak.
Nasıl yapılır?
* Excel dosyaları, saha günlükleri, planlama çizelgeleri, fotoğraflar gibi veri kaynaklarını topla
* Veri formatlarını standartlaştır
* Gerekirse geçmiş projelerden veri seti oluştur
* ERP, BIM ve benzeri sistemlerle entegre çalışması sağla
6. Eğitim ve Kullanıcı Hazırlığı
Hedef: Yapay zekaya direnç oluşmasını engellemek ve kullanıcıların güvenle sisteme geçmesini sağlamak.
Nasıl yapılır?
“Bu sistem sizin yerinizi almayacak, sizi destekleyecek” mesajı net verilmeli
* Rol bazlı kısa eğitim modülleri hazırlanmalı
* Sahada dijital şampiyonlar seçilmeli
* İlk haftalarda teknik destek birimleri kurularak kullanıcılar yalnız bırakılmamalı
7. Uygulama ve İzleme
Hedef: Yapay zeka sistemini kullanıma sokmak ve etkilerini sürekli takip etmek.
Nasıl yapılır?
* Kullanıcılar veri girmeye, sistem de öneri üretmeye başlar
* Yapay zekanın verdiği önerilerle insan kararları kıyaslanır
* Hatalar, sapmalar, uyum zorlukları kayda alınır
Performans takibi metrikleri örnekleri:
* Zamanında teslim oranı
* Plan–gerçekleşen farkı
* Raporlama süresindeki kısalma
* İSG uyarılarına tepki süresi
8. Geri Bildirim ve Sistem Geliştirme
Hedef: Kullanıcı deneyimi ve saha geribildirimleriyle yapay zeka sistemini iyileştirmek.
Nasıl yapılır?
* Belirli periyotlarda 15 dakikalık “dijital kahve” toplantısı yapılabilir
* “Sistem hangi önerisiyle işe yaradı, hangisinde zorluk çıktı?”
* Kullanıcıdan gelen geliştirme önerileri liste halinde yapay zeka geliştiriciye iletilir
9. Ölçme–Değerlendirme–Yaygınlaştırma
Hedef: Yapay zeka uygulamasının firmaya katkısını ölçüp, başka projelere uyarlamak.
Nasıl yapılır?
* Pilot sonunda “Yapay Zeka Kullanım Etki Raporu” oluştur
* Rakamsal kazançlar + operasyonel etkiler + kullanıcı geri bildirimleri
* Uygulamanın başka projelerde kullanımı için adaptasyon planı oluştur
10. Dijital Kültürü Kalıcı Hale Getirme
Hedef: Yapay zekanın geçici bir heves değil, kurumsal refleks haline gelmesi.
Nasıl yapılır?
* Yapay zeka şampiyonları çalışanlara dönemsel iç eğitimler vermeye başlar
* Şirket içi “Dijital İyileştirme Önerisi Sistemi” kurulur
* Her departmanın KPI’ına dijitalleşme katkısı eklenir
* İSG, planlama, kalite gibi her süreçte yapay zeka destekli alt modüller yer alır
Bugün pek çok firma, yeni gidilen bir şehirde restoran önerisi arar gibi yazılım seçimini hâlâ “eş dost tavsiyesiyle” yapıyor. Böyle olunca da çoğunlukla gidilen mekanda yenilen yemeğin ya tadı damakta kalmıyor ya mideyi bozuyor, ya hesap fazla geliyor, ya da aldığınız hizmet beklentinizi karşılamıyor. Yani işler istediğiniz gibi gitmiyor. Aslında mesele bir yazılım almanın çok daha ötesinde. Şirketin kendi hikâyesine, kendi sorunlarına, kendi geleceğine göre doğru reçeteyi bulmasında.
Betonun çatlamasını önceden tahmin eden bir yapay zekâ, şantiyedeki güvenlik kameralarından bir işçinin emniyet kemerini takmadığını anında fark eden sistemler, vinçlerin rüzgâr hızına göre çalışma açısını otomatik ayarlayan sensörler, malzeme stoklarının azaldığını algılayıp tedarik sürecini kendiliğinden başlatan yazılımlar, saha çalışanlarının yorgunluk seviyesini yüz tanıma verilerinden analiz eden modeller veya projedeki binlerce veriyi eşzamanlı işleyip, gecikme riskini üç gün önceden bildiren dijital ikizler... Bir zamanlar bilim kurgu senaryosu sayılabilecek bu sahneler, bugün dünyanın birçok şantiyesinde sıradan gerçekler haline geldi.
Peki, "hangi birinden başlayalım" diyorsanız, en basiti günlük raporlarınızı yapay zekânın süzgecinden geçirerek işe koyulmak. İlk adım, her gün elinizin altında olan raporları yapay zekâya okutmak ve ortaya çıkan içgörüler üzerinden ilerlemek olabilir.
Bu teknolojilerin çoğunun “insana rağmen” değil, “insanla birlikte” çalışmak için tasarlandığı unutulmamalı. Yani mesele, makineyle rekabet etmek değil; onunla birlikte daha akıllıca çalışıp sonuçlar üretmek. Bu yüzden, firmaların yapması gereken en kritik yatırımın eğitim olduğunu düşünüyorum. Sadece bir yazılımı almakla dijitalleşme gerçekleşmiyor; ne zaman ki çalışanların zihninde yeni bir pencere açılıyor, biz bu işi nasıl daha verimli yapabiliriz sorusu onları rahatsız etmeye başlıyor, işte o noktada dijital dönüşüm başlıyor aslında.
Belki de şunu kabul etmeliyiz: Yapay zekâ, şantiyeye bir robot işçi olarak değil, bir tür akıllı dost gibi girmeli. Tıpkı futbol maçında kulübede oturan yardımcı antrenör gibi: Oyuncuların performansını izlemeli, hataları fısıldamalı, ama topu alıp penaltıyı atmamalı. Gol sahadaki oyuncuların işi.
Yapay zekâyı şantiyeye entegre etmek, sadece bir program yüklemek değil; ekibin düşünme biçimini değiştirmek, yeni paradigmalar yaratmak demek. Bugüne kadar hep işi nasıl hızla bitirebiliriz sorusuna cevaplar aradık. Artık daha farklı sorular üretmeliyiz.
“Bu işi kısa sürede sonuçlandırmanın yanında daha öngörülebilir, daha güvenli, daha verimli nasıl yaparız?”
“Kaynakları tüketmeden, enerjiyi boşa harcamadan, sürdürülebilirliği koruyarak nasıl üretiriz?”
“Ekipler arasında iletişimi sadece talimatla değil, veriyle beslenen bir ortak akılla nasıl kurarız?”
“Hataları gizlemek yerine, erken uyarı sistemleriyle önceden fark edebilir miyiz?”
“Bir problem çıktığında suçluyu değil, sebebi nasıl buluruz?”
“Veriyi bir gözetleme aracı değil, öğrenme fırsatına nasıl dönüştürürüz?”
“İnsan emeğini azaltmadan, insan değerini artıran bir yapay zekâ mimarisini nasıl kurarız?”
“Projenin sonunda değil, her aşamasında öğrenen bir sistemi nasıl inşa ederiz?”
Bütün bu soruların kesiştiği yerde yine insan duruyor. Yapay zekâ sadece aynayı daha yakına getiriyor; ışığı biraz daha güçlendiriyor. Eğer o yansımada hoşumuza gitmeyen bir şeyler görüyorsak, suç makinede değil, o yüze bakmaya cesaret edemeyişimizde.
Şantiye® Dergisi ve Dijital Platformları
Daha iyi yapılar için...
9 Ocak 2026
Türkiye'nin en ESKİ ve en çok ZİYARET EDİLEN şantiyesi: ŞANTİYE®...
İnşaata dair "KAYDADEĞER" ne varsa... 1988'den bu yana...
Şantiye®nin ürettiği, derlediği ve yayınladığı içeriklerde öncelik “KAMUSAL YARAR”dır...
Ve yayınlanan içeriğin “ÖZEL” olmasına özen gösterilir...
BASILI DERGİ + E-DERGİ + SANTİYE.COM.TR + SOSYAL MEDYA + DİJİTAL PLATFORMLAR...
İnşaat sektörünün buluşma noktası Şantiye®, “Güven”i temsil eden “Basılı bir Yayın” olma özelliğinin yanı sıra yenilenen web sitesi, Turkcell Dergilik ve Türk Telekom E-Dergi gibi mobil uygulamalardaki varlığı, 42 bin E-Bülten abonesi ve 100 bin sosyal medya takipçisi-bağlantısıyla inşaat sektörünün en önemli iletişim platformlarından biri olmaya her ortamda devam ediyor... 1988'den bu yana...
Şantiye® ayrıca yapı sektörüne "Şantiye'nin Yıldızı Ödülü", "Yılın Yeşil Yapı Malzemesi / Teknolojisi Ödülü" ve "Şantiyeden Kareler Fotoğraf Yarışması" gibi farklı organizasyonlarla da katkı sunuyor.
Şantiye®nin son sayısı da dahil 1988 yılından bugüne kadar yayınlanan TÜM SAYILARINA E-Dergi olarak göz atmak için lütfen tıklayın...
Şantiye®, başta ABONELERİ olmak üzere 2020-2025 yıllarında ilan veren firmalar ABS Yapı, Akyapı, Alumil, Anadolu Motor (Honda), Alkur, Ak-İzo, Altensis, Arbiogaz, Aremas, Arfen, Artus, Assan Panel, Asteknik, Atos, Batıçim, Baumit, Bentley Systems / Seequent, Betek, Betonblock, Borusan CAT, Bosch Termoteknik, Bostik, BTM, Buderus, Bureau Veritas, Chryso, Çimsa, Çuhadaroğlu, Çukurova Isı, Deutsche Messe, Duyar Vana, DYO, Efectis ERA, Ekomaxi, Elkon, Emülzer, Eryap, Filli Boya, Fixa, Fullboard, Form Endüstri Ürünleri, Form Endüstri Tesisleri, Form MHI (Mitsubishi Heavy Industries) Klima, Garanti Leasing, GF Hakan Plastik, Gökçe Brülör, Grundfos, Hannover Fairs, Hilti, IQ Alüminyum (by Deceuninck), İNKA, İntek, İpragaz, İstanbul Teknik, İzocam, İzoser, Kalekim, Knauf, Knauf Insulation, Komatsu, Köster, Kuzu Grup, LG, Marubeni, Masdaf, Master Builders Solutions, MBI Braas, Meiller Kipper (Doğuş Otomotiv), Messe Frankfurt, Messe München/Agora Tur., Mekon, Mitsubishi Chemical, Molecor, Nalburdayim.com, NETCAD, ODE, Ökotek, Özler Kalıp, Özpor, Panasonic, PERI, Pimakina, Polyfibers, Polyfin, Prefabrik Yapı / Hekim Holding, Prometeon, Ravago, Rehau, Saint Gobain Türkiye, Samsung, Saray Alüminyum, Schüco, Selena (Tytan), Sentez Mekanik, Serge Ferrari, Shell, Siemens, Sistem İnşaat, Soudal, Sika, Şişecam, Temsa, TMS, Tekno Yapı, Türk Ytong, Tremco illbruck, Vaillant, Vekon, Viessmann, Wermut, Wielton, Wilo, Winsa, XCMG, Xylem ve ZF'nin değerli katkılarıyla hazırlanmaktadır.
ABONE OLMAK İÇİN
Bir yıllık abonelik bedelimiz olan 2.400 TL (6 Sayı, KDV Dahil)'yi TR70 0001 0008 5291 9602 1550 01 IBAN no’lu hesabımıza (Ekosistem Medya) yatırıp; ardından dekontu, açık adresinizi ve fatura bilgilerinizi (şahıs ise TC kimlik no; firma ise vergi dairesi-numarası) santiye@santiye.com.tr adresine e-posta veya 0532 516 03 29 no’lu telefona WhatsApp / SMS aracılığıyla ulaştırabilirsiniz.
