Suudi Arabistan'da inşaat sektörü pazarı büyük, fırsatlar yüksek... Pazardaki en büyük pay ise doğrudan ya da dolaylı olarak Suudi Kamu Yatırım Fonu (PIF) tarafından geliştirilen projeler. Vizyon 2030 kapsamında yürütülen bu yatırımlar, sadece toplam iş hacmini büyütmekle kalmıyor, aynı zamanda piyasanın çalışma biçimini, sözleşme yapısını ve şantiye dinamiklerini de şekillendiriyor. Ülkedeki büyük ölçekli işlerin önemli bir bölümü, PIF çatısı altındaki Diriyah, Qiddiya, Red Sea, Neom gibi geliştirici firmalar üzerinden ilerliyor. Bu durum, sektörde faaliyet gösteren ana yükleniciler için tek bir anlama geliyor: "Pazar geniş, ancak oyunun kuralları merkezi bir yapı tarafından belirleniyor".
Çağdaş Batmaz
Kıdemli Proje Müdürü / Brewer Smith Brewer Gulf
Bugün Suudi Arabistan inşaat sektöründen söz ederken, en büyük gerçeği göz ardı etmek mümkün değil: Pazarın en büyük payını oluşturan, doğrudan ya da dolaylı olarak Suudi Kamu Yatırım Fonu(PIF) tarafından geliştirilen projeler. Vizyon 2030 kapsamında yürütülen bu yatırımlar, sadece toplam iş hacmini büyütmekle kalmıyor, aynı zamanda piyasanın çalışma biçimini, sözleşme yapısını ve şantiye dinamiklerini de şekillendiriyor.
Bugün ülkedeki büyük ölçekli işlerin önemli bir bölümü, PIF çatısı altındaki Diriyah, Qiddiya, Red Sea, Neom gibi geliştirici firmalar üzerinden ilerliyor. Bu durum, sektörde faaliyet gösteren ana yükleniciler için tek bir anlama geliyor: Pazar geniş, ancak oyunun kuralları merkezi bir yapı tarafından belirleniyor.
Bu yapını sahadaki karşılığını anlamak için, Riyad’ın gelişmesine en büyük katkısı olan Qiddiya ve Diriyah Gate projesi gibi projelere bakmak yeterli. Her iki proje de ölçek, organizasyon yapısı ve süreç yönetimi açısından bu yeni düzenin tipik örneklerini oluşturuyor.
Qiddiya Projesi
Qiddiya, Suudi Arabistan’ın başkenti Riyadh merkeze 50 km uzaklıkta inşa edilen dev bir eğlence, spor ve kültür projesi. 2017’de PIF tarafından başlatılan proje, ülkenin ekonomisini çeşitlendirmeyi amaçlayan Saudi Vision 2030 kapsamında geliştiriliyor. Projenin içinde tema parkı, su parkı, ekstrem spor alanları, motor sporları pisti, stadyum, sanat, kültür ve eğlence merkezleri yer alacak. Bunun yanında konaklama, lojistik ve destek birimleri ile beraber metronun da ulaşması planlanıyor. Hem yerli halk hem de yabancı turistler için büyük bir cazibe merkezi olması hedeflenen bu mega projede amaç, Suudi Arabistan’ı sadece petrolle değil, turizm ve eğlenceyle de öne çıkan bir ülke haline getirmek.
Qiddiya projesinde ilk dikkat çeken unsur, ölçeğin beraberinde getirdiği hız baskısı. Aynı anda ilerleyen çok sayıda disiplin, henüz tamamen netleşmemiş tasarım paketleri ve sürekli güncellenen öncelikler, klasik proje yönetimi reflekslerini zorlayan bir ortam yaratıyor.
Uygulama projesi olarak ana yüklenicilere teslim edilen birçok dokümanın kısa süre içinde revizyona uğraması, hazırlanan iş programlarının uygulanabilirliğini sınırlıyor. Bu nedenle planlama, statik bir çerçeve olmaktan çıkıp sürekli güncellenen dinamik bir sürece dönüşüyor. Sahada çalışan ekipler için asıl zorluk, doğru planı yapmak değil, değişen planlara hızla uyum sağlayabilmek.
Qiddiya sahasındaki zorluklar yalnızca tasarım revizyonları ve planlama dinamikleriyle sınırlı değil. Proje alanının genişliği, dağınık yerleşimi ve arazinin zorluğu, iç lojistiği başlı başına bir mühendislik problemi haline getiriyor. Malzeme sevkiyatı, ekipman yerleşimi ve mobilizasyon alanlarının organizasyonu, klasik şantiye düzenine göre çok daha fazla planlama gerektiriyor.
Teknik açıdan bir diğer belirgin zorluk, erken aşamada başlatılan imalatların, ilerleyen tasarım revizyonlarıyla uyumsuz hale gelebilmesi. Bu durum yeniden imalat riskini artırırken, hem maliyet hem de zaman açısından ciddi kayıplara neden olabiliyor. Özellikle kompleks yapılar ve özel mühendislik gerektiren tesislerde bu risk daha görünür hale geliyor.
Ayrıca projedeki çok uluslu çalışma ortamı ve teknik yaklaşımlar arasındaki farklılıklar da sahada homojen bir üretim standardı yakalanmasını zorlaştırıyor. Bu durum, kalite kontrol süreçlerini daha yoğun hale getirirken, koordinasyon ihtiyacını da artırıyor.
Son olarak, yüksek tempolu ilerleme beklentisi ile çok katmanlı onay ve kontrol mekanizmaları arasındaki uyumsuzluk, Qiddiya projesinin belki de en belirgin çelişkisini oluşturuyor. Sahada hız talep edilirken, ofis tarafındaki süreçlerin aynı hızda ilerlememesi, uygulama sürekliliğini doğrudan etkiliyor.
Diriyah Projesi
Diriyah (veya Diriyah Gate), Suudi Arabistan’ın başkenti Riyad’da yer alan ve ülkenin kültürel, tarihi ve turistik merkezi haline getirilmesi hedeflenen; yaşam, çalışma, alışveriş ve eğlence alanlarını içeren devasa bir karma kullanım projesi. Suudi Arabistan’ın 2030 Vizyonu kapsamında en önemli projelerinden biri olan Diriyah, “Suudi Arabistan’ın doğduğu yer” olarak bilinen tarihi At-Turaif bölgesini temel alıyor.
Diriyah, Suudi Arabistan’ı küresel bir turizm cazibe merkezi haline getirme hedefinin bir parçası olarak, milyonlarca yerli ve yabancı turisti çekmeyi hedefleyen, Suudi Arabistan’ın köklü tarihini modern bir yaşam tarzıyla birleştirerek ülkenin kültürel kimliğini ön plana çıkaran, dünyanın en iddialı restorasyon ve geliştirme projelerinden biri.
Diriyah projesi tarafında ise zorluk sadece hızdan değil, genel olarak tarihi dokuya bağlı hassasiyetten kaynaklanıyor. Proje, At-Turaif gibi tarihi bir alanın hemen yanında konumlandığı için uygulanan teknik ve mimari standartlar olağan projelere kıyasla çok daha sıkı. Öncelikle mimari dilin korunması, sahada ciddi bir uygulama disiplini gerektiriyor. Geleneksel Najdi mimarisine uygun cephe detayları, özel kaplama malzemeleri ve sınırlı tolerans aralıkları, standart inşaat pratiklerinin ötesinde bir işçilik kalitesi gerektiriyor. Bu durum hem malzeme tedarik süreçlerini zorlaştırıyor hem de uygulama sürelerini uzatıyor.
Teknik açıdan bir diğer önemli zorluk ise mock-up süreçlerinin kapsamı. Birçok imalat kalemi için tam ölçekli örnek uygulamalar (mock-up) talep ediliyor ve bu örnekler onaylanmadan seri imalata geçilmesine izin verilmiyor. Bu yaklaşım kaliteyi yükseltse de, proje takvimine önemli bir gecikme bindiriyor.
Ayrıca projede kullanılan malzemelerin büyük bir kısmı özel üretim veya ithal olduğu için, tedarik zinciri yönetimi kritik bir rol oynuyor. Onaylı malzeme listeleri dışına çıkılamaması, alternatif üretici kullanımını sınırlıyor ve tedarik sürelerini uzatabiliyor.
Koordinasyon tarafında ise mimari, statik ve MEP disiplinleri arasındaki entegrasyon, detay seviyesinin yüksekliği nedeniyle daha karmaşık hale geliyor. Küçük bir tasarım uyumsuzluğu bile sahada imalatın durmasına neden olabiliyor.
Sonuç olarak, Diriyah Gate projesi sahasında temel zorluk “nasıl daha hızlı yaparız”dan öte, “nasıl hatasız ve zamanında yaparız” sorusu etrafında şekilleniyor.
Qiddiya ve Diriyah projesi, ilk bakışta aynı yatırım ekosisteminin parçaları gibi görünse de, uygulamada iki farklı yönetim refleksini temsil ediyor. Qiddiya’da belirsizlik ve süre olarak zorlu proje teslimleriyle başa çıkabilen firmalar başarılı olurken, Diriyah’ta ise detay yönetimi ve kalite disiplinini sürdürebilen firmlar ayakta kalabiliyor. Ancak bu iki farklı uç, aslında aynı sistemin içinde çalışıyor. Her iki projede de süreçlerin çok katmanlı yapısı, karar mekanizmalarının merkezileşmesi veSuudi Kamu Yatırım Fonuetkisi, yüklenicilerin yalnızca teknik değil, organizasyonel olarak da güçlü olmasını zorunlu kılıyor. Bu nedenle sahada başarı, projeye göre değişen teknik gereklilikleri karşılamaktan çok, değişmeyen sistem dinamiklerini doğru okumaktan geçiyor.
Bu tablo, Suudi Arabistan inşaat sektörünün bugün geldiği noktayı net şekilde ortaya koyuyor: Pazar büyük, fırsatlar yüksek; ancak operasyonel karmaşıklık da aynı ölçüde artmış durumda.
Sonuç olarak, bu pazarda rekabet eden firmalar için belirleyici soru artık “işi yapabilir miyiz?” değil; asıl soru şu: “Bu sistem içinde işi sürdürülebilir şekilde yönetebilir miyiz?”
Şantiye® Dergisi ve Dijital Platformları
Daha iyi yapılar için...
5 Haziran 2026
Türkiye'nin en ESKİ ve en çok ZİYARET EDİLEN şantiyesi: ŞANTİYE®...
İnşaata dair "KAYDADEĞER" ne varsa... 1988'den bu yana...
Şantiye®nin ürettiği, derlediği ve yayınladığı içeriklerde öncelik “KAMUSAL YARAR”dır...
Ve yayınlanan içeriğin “ÖZEL” olmasına özen gösterilir...
BASILI DERGİ + E-DERGİ + SANTİYE.COM.TR + SOSYAL MEDYA + DİJİTAL PLATFORMLAR...
İnşaat sektörünün buluşma noktası Şantiye®, “Güven”i temsil eden “Basılı bir Yayın” olma özelliğinin yanı sıra yenilenen web sitesi, Turkcell Dergilik ve Türk Telekom E-Dergi gibi mobil uygulamalardaki varlığı, 42 bin E-Bülten abonesi ve 100 bin sosyal medya takipçisi-bağlantısıyla inşaat sektörünün en önemli iletişim platformlarından biri olmaya her ortamda devam ediyor... 1988'den bu yana...
Şantiye® ayrıca yapı sektörüne "Şantiye'nin Yıldızı Ödülü", "Yılın Yeşil Yapı Malzemesi / Teknolojisi Ödülü" ve "Şantiyeden Kareler Fotoğraf Yarışması" gibi farklı organizasyonlarla da katkı sunuyor.
Şantiye®nin son sayısı da dahil 1988 yılından bugüne kadar yayınlanan TÜM SAYILARINA E-Dergi olarak göz atmak için lütfen tıklayın...
Şantiye®, başta ABONELERİ olmak üzere 2020-2026 yıllarında ilan veren firmalar ABS Yapı, Akyapı, Alumil, Anadolu Motor (Honda), Alkur, Ak-İzo, Altensis, Arbiogaz, Aremas, Arfen, Artus, Assan Panel, Asteknik, Atos, Batıçim, Baumit, Bentley Systems / Seequent, Betek, Betonblock, Bonus Yalıtım, Borusan CAT, Bosch Termoteknik, Bostik, BTM, Buderus, Bureau Veritas, Chryso, Çimsa, Çuhadaroğlu, Çukurova Isı, Deutsche Messe, Duyar Vana, DYO, Egepen Deceuninck, Efectis ERA, Ekomaxi, Elkon, Emülzer, Eryap, Filli Boya, Fixa, Fullboard, Form Endüstri Ürünleri, Form Endüstri Tesisleri, Form MHI (Mitsubishi Heavy Industries) Klima, Garanti Leasing, GF Hakan Plastik, Gökçe Brülör, Grundfos, Hannover Fairs, Hilti, IQ Alüminyum (by Deceuninck), İNKA, İntek, İpragaz, İstanbul Teknik, İzocam, İzoser, Kalekim, Knauf, Knauf Insulation, Komatsu, Köster, Kuzu Grup, LG, Marubeni, Masdaf, Master Builders Solutions, MBI Braas, Meiller Kipper (Doğuş Otomotiv), Messe Frankfurt, Messe München/Agora Tur., Mekon, Mitsubishi Chemical, Molecor, Nalburdayim.com, NETCAD, ODE, Ökotek, Özler Kalıp, Özpor, Panasonic, PERI, Pimakina, Pimapen, Polyfibers, Polyfin, Prefabrik Yapı / Hekim Yapı, Prometeon, Ravago, Rehau, Saint Gobain Türkiye, Samsung, Saray Alüminyum, Schüco, Scania, Selena (Tytan), Sentez Mekanik, Serge Ferrari, Shell, Siemens, Sistem İnşaat, Soudal, Sika, Şişecam, Temsa, TK Asansör, TMS, Tekno Yapı, Türk Ytong, Tremco illbruck, Vaillant, Vekon, Viessmann, Vorne, Wermut, Wielton, Wilo, Winsa, XCMG, Xylem ve ZF'nin değerli katkılarıyla hazırlanmaktadır.
ABONE OLMAK İÇİN
Bir yıllık abonelik bedelimiz olan 2.400 TL (6 Sayı, KDV Dahil)'yi TR70 0001 0008 5291 9602 1550 01 IBAN no’lu hesabımıza (Ekosistem Medya) yatırıp; ardından dekontu, açık adresinizi ve fatura bilgilerinizi (şahıs ise TC kimlik no; firma ise vergi dairesi-numarası) santiye@santiye.com.tr adresine e-posta veya 0532 516 03 29 no’lu telefona WhatsApp / SMS aracılığıyla ulaştırabilirsiniz.
