Güvenli, sürdürülebilir ve verimli demiryolu altyapısı sunmak, belirsizliği azaltan bütünleşmiş ve veri odaklı iş akışlarını gerektiriyor.
Seequent, sunduğu, veri odaklı iş akışları aracılığıyla profesyonellerin farklı disiplinler tarafından elde edilen yer bilimi verilerini bütüncül bir bakış açısıyla yorumlamasını sağlayarak daha güvenli ve verimli demiryolu altyapısını destekler.
Kısıtlayıcı Bir Unsur Olarak Zemin Davranışı
Demiryolu altyapısı, sürdürülebilirlik hedefleri, yüksek taşıma kapasiteli ağlara duyulan ihtiyaç ve uzun mesafe yolcu taşımacılığına yönelik artan talep doğrultusunda dikkate alınması gereken yeni önceliklere sahiptir. Yüksek hızlı ve ağır yük taşımacılığına uygun demiryolu sistemleri, hat, yapı ve zemin arasındaki etkileşim nedeni ile hassas bir yaklaşım gerektirmektedir. Demiryollarında kullanılan taşıtlar, sinyalizasyon ve elektrikli dönüşüm gibi gelişmelere rağmen, genel olarak bakıldığında alt yapının performansı büyük ölçüde yer altı ve jeoteknik koşullar tarafından belirlenmeye devam etmektedir.
Demiryolları oldukça hassas geometrik toleranslar altında çalışır. Oturma hesaplarını doğrudan etkileyen alt ve üst yapı bileşenlerinin toplam rijitliğinin bir göstergesi olan hat modülündeki (track modulus) küçük sapmalar bile operasyonel engellere, artan bakım taleplerine veya güvenlik risklerine sebebiyet verebilir.
Türkiye’nin Planları ve Jeolojik Riskler
Türkiye’nin demiryolu geliştirme programı, altyapı gereksinimlerini karşılamayı amaçlamaktadır. 2026 yılında ilk yerli üretim elektrikli yüksek hızlı tren setinin hizmete girmesi, Türkiye’nin Körfez’i Avrupa'ya bağlayan Kalkınma Yolu ve Orta Koridor üzerindeki kapasite artırımı gibi büyük ölçekli alt yapı yatırımlarıyla eş zamanlıdır. Bu güzergâhlar genç tortul havzaları, tektonik olarak aktif bölgeleri, dağlık arazileri ve yer yer karstik özellik gösteren jeolojik birimleri içeren alanlardan geçmektedir.
Demiryolu güzergâh seçimleri ise, jeolojik olarak karmaşık zemin koşullarından kaçınma kabiliyetini ciddi şekilde sınırlar. Eğim farklılıkları, kurp limitleri ve operasyonel hız gereksinimleri, demir yollarını genellikle zayıf zeminlerden, fay geçişlerinden, derin yarmalardan veya tünellerden geçmeye zorlar. Sonuç olarak, Türkiye’deki demiryolu altyapısı, varlık yaşam döngüsü boyunca ileri jeoteknik karakterizasyon ve risk yönetimi gerektiren zemin koşullarına sıklıkla maruz kalmaktadır.
Büyük demiryolu projelerinde, stratejik hedef ve finansman genellikle kapsamlı zemin araştırmalarından önce gelir, bu nedenle güzergâh seçimi, yapı tipleri ve ön maliyet tahminlerine ilişkin erken kararların verilmesi gerekir. Bu aşamada, yer altı belirsizliği büyük bir risk teşkil eder; bu durum erken aşama 3B jeolojik ve stratigrafik modellemeyi mühendislik kararları açısından kritik hale getirir. Bu modeller; litolojik değişkenliği, faylanmayı ve yer altı suyu koşullarını anlamak için mekânsal bir çerçeve sunarak kazı, güçlendirme ve inşa süreçlerine ilişkin daha gerçekçi varsayımlar yapılmasını sağlar.
Demiryolu Altyapısında Jeoteknik Zorluklar
Demiryolu hat sistemleri ve otoyol altyapısı arasındaki temel fark demiryolu hatlarının çeşitli büyüklük ve frekanslarda tekrarlı (çevrimsel) yüklere maruz kalmasıdır. Yüksek sıkışabilirliğe sahip zeminler üzerine inşa edilen dolgu kesimlerinde, tekrarlı tren yüklemesi zamanla mukavemet kaybına, aşırı boşluk suyu basıncı oluşumuna ve uzun vadeli konsolidasyona yol açabilir.
Oturma seviyelerindeki fark, demiryolu uygulamalarında kritiktir. Hat boyunca veya hat enkesitindeki alt zemin rijitliği değişimleri, özellikle yüksek hızlı tren sistemlerinde kabul edilebilir limitleri aşan bölgesel çökmelere veya kıvrılmalara neden olabilir. Milimetrik düzeydeki farklı hareketler bile hız kısıtlamalarını veya düzeltici müdahaleleri zorunlu kılabilir. Sonuç olarak, demiryolu projeleri sıklıkla derin zemin karıştırma (deep soil mixing), enjeksiyon (grouting), taş kolonlar veya kazıkla desteklenmiş dolgular (piled embankments) gibi kapsamlı zemin iyileştirme önlemleri gerektirir.
Balastlı hat sistemleri ek jeoteknik hususlar getirir. İnce taneli zeminleri, tekrarlı yükleme ve dalgalanan yer altı suyu seviyelerine maruz kaldığında, tekrarlı yükler altında alt temelden gelen ince taneli malzemenin yukarı tırmanması sonucu balast kirlenmesi (ballast fouling) meydana gelir. Bu durum drenajın engellenmesine ve boşluk suyu basıncının artarak sistemin dinamik taşıma kapasitesini yitirmesine yol açar. Bu nedenle taban zemini tipinin, drenajın ve yeraltı suyu davranışının doğru karakterizasyonu, hat yapısı (track structure) seçimi ve uzun vadeli bakım için temel teşkil eder.
Görsel: Balastlı demiryolu hattında dinamik yük altında dikey ve yatay stres dağılımının PLAXIS ile incelenmesi
Demiryolu koridorları boyunca şev stabilitesi operasyonel bir risk olarak kalmaya devam etmektedir. Tabaka düzlemlerinin veya süreksizliklerin kazıya doğru eğimli olduğu yarmalarda, özellikle yoğun yağış etkisi ile veya sismik yükleme altında yenilme mekanizmaları gelişebilir. Killi formasyonlardaki şişme-büzülme davranışı mevsimsellik göstererek hat geometrisini bozarak hat performansını etkileyebilir.
Yapılar ve toprak işleri arasındaki geçiş bölgeleri, demiryolu ağlarındaki jeoteknik açıdan en hassas lokasyonlardan biridir. Tüneller, köprüler ve dolgular arasındaki destek rijitliği değişimleri, trenler geçerken genellikle literatürde sıklıkla “hammering effect” olarak adlandırılan, geçiş bölgelerinde ortaya çıkan dinamik darbe yükleri oluşturur. Dikkatli modellenmiş rijitlik geçişleri olmadan, bu bölgelerde hızlanmış oturma ve bozulmalar yaşanabilir.
Türkiye gibi sismik olarak aktif bölgelerde gerçekleştirilen demiryolu projelerinde fay kırılmaları, kalıcı zemin deformasyonu ve deprem kaynaklı oturma da dikkate alınmalıdır. Fay geçişleri, dikkatli bir güzergâh planlaması ve esnek yapısal çözümler gerektirir. Deprem sonrası kullanılabilirlik ulusal ve uluslararası lojistik ağların bir parçasını oluşturan yüksek hızlı ve yük koridorları için özellikle kritiktir.
Bu zorlukların yönetilmesi; inşaat süreci boyunca jeolojik, jeoteknik ve sürekli gözlem verilerini entegre eden, sürekli güncellenen veri odaklı yer altı modellerini gerektirir. Zamanla bu modeller, bakım planlamasını ve uzun vadeli riskten kaçınma faaliyetlerini destekler ve zeminin zaman içinde güncellenen sayısal temsilleri haline gelir.
Veriden Analize: Seequent’in Bütüncül İş Akışı
Seequent’in yer altı modelleme ve veri yönetimi çözümleri, demiryolu projelerine yönelik veri odaklı bir yaklaşımın temelini oluşturur.
Görsel: Leapfrog Works dinamik güncelleme yeteneği ile yeni verileri mevcut yer altı modeline anında entegre eder
OpenGround, demiryolu projesinin ömrü boyunca jeoteknik araştırma verilerinin, laboratuvar test sonuçlarının ve izleme verilerinin yönetilmesine imkân verir. Yer bilimi verileri için merkezi bir kaynak sunarak fizibiliteden tasarım ve inşaat safhasına kadar izlenebilirlik ve tutarlılık sağlar. Bu yapılandırılmış veri seti, jeoteknik parametrelerin sistematik olarak projenin stratigrafik modeline işlenmesini sağlar.
Leapfrog Works, faylanma, litolojik değişkenlik ve hidrojeolojik koşullar dahil olmak üzere demiryolu güzergahı boyunca yapısal özellikleri ortaya koyan 3B jeolojik ve stratigrafik modellerin oluşturulmasını sağlar. Model ve verilerin bulut tabanlı bir ortamda versiyon kontrolü ile paylaşılmasına ve yorumlanmasına olanak sunan Seequent Central ekiplerin paylaşımlı tek bir platform üzerinden çalışmasını sağlar.
Jeolojik ve jeoteknik modeller oluşturulduktan sonra hem statik hem de hareketli tren yüklerini kapsayan dinamik analizler ile farklı yükleme koşulları altında zemin davranışının değerlendirilmesi için sayısal analizler zorunlu hale gelir. GeoStudio ve PLAXIS mühendislerin şev stabilitesini, dolgu performansını, sızma ve konsolidasyon davranışını ve demiryolu altyapısında yaygın olan karmaşık zemin-yapı etkileşimi problemlerini değerlendirmesine olanak tanır. Bu analizler; yer altı suyu akışının ve zamana bağlı deformasyonun hat performansını doğrudan etkilediği yarmalar, geçiş bölgeleri, kazıklı dolgular ve tünel yaklaşımları için özellikle önemlidir.
Jeoteknik Verilerin Demiryolu Tasarımına Entegrasyonu
Seequent’in ana şirketi olan Bentley Systems, bu iş akışını OpenRail Designer aracılığıyla tasarım aşamasına taşır. Platform, yer altı verilerinin demiryolu tasarım iş akışlarında referans alınmasına olanak tanır. Güzergâh, hat modelleme ve kazı tasarımı jeolojik ve jeoteknik kısıtlamalar göz önünde bulundurularak hazırlanabilir. Bu durum mühendislerin inşaat sürecini tasarım alternatiflerini ve risk yönetimini koordineli ve veri odaklı bir şekilde değerlendirmesine olanak tanır.
Görsel: OpenRail Designer ile yeni bir demiryolu hattının tasarımı
Seequent ve Bentley Systems, yer altı karakterizasyonundan sayısal analize, mühendislik tasarımından inşaata kadar uzanan sürekli bir iş akışı sağlayarak daha dayanıklı, inşa edilebilir ve bakımı yapılabilir demiryolu altyapısını destekler. Bu entegrasyon, jeoteknik riskin tek başına değil, bütüncül bir yaklaşımla yönetilmesini sağlar.
Türkiye’nin Demiryolu Ağının Stratejik Önemi
Türkiye’nin coğrafi konumu, alternatif küresel ticaret koridorları ortaya çıktıkça stratejik önem kazanmaktadır. Demiryolları, bu uzun vadeli hedeflerin gerçekleştirilmesinde ön plana çıkan araçlardan biridir. Güvenli, sürdürülebilir ve verimli demiryolu altyapısı sunmak, belirsizliği azaltan bütünleşmiş ve veri odaklı iş akışlarını gerektirir.
Seequent’in yazılım çözümleri OpenGround, Leapfrog Works, Central, GeoStudio, PLAXIS ve Bentley Systems’in OpenRail Designer platformu; veri odaklı karar vermeyi sağlayarak demiryolu projelerinin her aşamasında daha yüksek güvenilirlik ve verimlilik sunar.
Küçük hata payı altında çalışan yüksek hızlı trenler ve demiryolu taşıma sistemleri için hassas bir yaklaşım gösterilmesi önemlidir. Profesyoneller, Seequent ve Bentley Systems’in yazılım çözümleri aracılığıyla jeolojik ve jeoteknik iş akışlarını sürece entegre ederek belirsizliği azaltabilir, inşaat ve tasarım aşamalarını destekleyebilir ve Türkiye’nin stratejik hedefleriyle uyumlu, dayanıklı demiryolu altyapısına katkıda bulunabilirler.
Ulaşım ağı çözümlerimize yönelik ayrıntılı bilgi almak için QR kodunu okutarak eKitabımıza ulaşabilirsiniz.
Şantiye® Dergisi ve Dijital Platformları
Daha iyi yapılar için...
9 Şubat 2026
Türkiye'nin en ESKİ ve en çok ZİYARET EDİLEN şantiyesi: ŞANTİYE®...
İnşaata dair "KAYDADEĞER" ne varsa... 1988'den bu yana...
Şantiye®nin ürettiği, derlediği ve yayınladığı içeriklerde öncelik “KAMUSAL YARAR”dır...
Ve yayınlanan içeriğin “ÖZEL” olmasına özen gösterilir...
BASILI DERGİ + E-DERGİ + SANTİYE.COM.TR + SOSYAL MEDYA + DİJİTAL PLATFORMLAR...
İnşaat sektörünün buluşma noktası Şantiye®, “Güven”i temsil eden “Basılı bir Yayın” olma özelliğinin yanı sıra yenilenen web sitesi, Turkcell Dergilik ve Türk Telekom E-Dergi gibi mobil uygulamalardaki varlığı, 42 bin E-Bülten abonesi ve 100 bin sosyal medya takipçisi-bağlantısıyla inşaat sektörünün en önemli iletişim platformlarından biri olmaya her ortamda devam ediyor... 1988'den bu yana...
Şantiye® ayrıca yapı sektörüne "Şantiye'nin Yıldızı Ödülü", "Yılın Yeşil Yapı Malzemesi / Teknolojisi Ödülü" ve "Şantiyeden Kareler Fotoğraf Yarışması" gibi farklı organizasyonlarla da katkı sunuyor.
Şantiye®nin son sayısı da dahil 1988 yılından bugüne kadar yayınlanan TÜM SAYILARINA E-Dergi olarak göz atmak için lütfen tıklayın...
Şantiye®, başta ABONELERİ olmak üzere 2020-2025 yıllarında ilan veren firmalar ABS Yapı, Akyapı, Alumil, Anadolu Motor (Honda), Alkur, Ak-İzo, Altensis, Arbiogaz, Aremas, Arfen, Artus, Assan Panel, Asteknik, Atos, Batıçim, Baumit, Bentley Systems / Seequent, Betek, Betonblock, Borusan CAT, Bosch Termoteknik, Bostik, BTM, Buderus, Bureau Veritas, Chryso, Çimsa, Çuhadaroğlu, Çukurova Isı, Deutsche Messe, Duyar Vana, DYO, Efectis ERA, Ekomaxi, Elkon, Emülzer, Eryap, Filli Boya, Fixa, Fullboard, Form Endüstri Ürünleri, Form Endüstri Tesisleri, Form MHI (Mitsubishi Heavy Industries) Klima, Garanti Leasing, GF Hakan Plastik, Gökçe Brülör, Grundfos, Hannover Fairs, Hilti, IQ Alüminyum (by Deceuninck), İNKA, İntek, İpragaz, İstanbul Teknik, İzocam, İzoser, Kalekim, Knauf, Knauf Insulation, Komatsu, Köster, Kuzu Grup, LG, Marubeni, Masdaf, Master Builders Solutions, MBI Braas, Meiller Kipper (Doğuş Otomotiv), Messe Frankfurt, Messe München/Agora Tur., Mekon, Mitsubishi Chemical, Molecor, Nalburdayim.com, NETCAD, ODE, Ökotek, Özler Kalıp, Özpor, Panasonic, PERI, Pimakina, Polyfibers, Polyfin, Prefabrik Yapı / Hekim Holding, Prometeon, Ravago, Rehau, Saint Gobain Türkiye, Samsung, Saray Alüminyum, Schüco, Selena (Tytan), Sentez Mekanik, Serge Ferrari, Shell, Siemens, Sistem İnşaat, Soudal, Sika, Şişecam, Temsa, TMS, Tekno Yapı, Türk Ytong, Tremco illbruck, Vaillant, Vekon, Viessmann, Wermut, Wielton, Wilo, Winsa, XCMG, Xylem ve ZF'nin değerli katkılarıyla hazırlanmaktadır.
ABONE OLMAK İÇİN
Bir yıllık abonelik bedelimiz olan 2.400 TL (6 Sayı, KDV Dahil)'yi TR70 0001 0008 5291 9602 1550 01 IBAN no’lu hesabımıza (Ekosistem Medya) yatırıp; ardından dekontu, açık adresinizi ve fatura bilgilerinizi (şahıs ise TC kimlik no; firma ise vergi dairesi-numarası) santiye@santiye.com.tr adresine e-posta veya 0532 516 03 29 no’lu telefona WhatsApp / SMS aracılığıyla ulaştırabilirsiniz.
