1955'te tamamlanan ve şehrin o dönemki en yüksek binası olan Hilton İstanbul Bosphorus, dönemine göre oldukça ileri betonarme teknolojisinin kullanıldığı ve Türkiye’de ilk kez klima sistemi, merkezi sıcak su ve yangın algılama ile kaçış sistemlerinin büyük ölçekte kullanıldığı yapı olmuştu. 1950'li yıllarda Türkiye için oldukça yenilikçi bir uygulama olan betonarme karkas sistemle inşa edilen bina, büyük açıklıklar ve kolon aralıkları sayesinde esnek iç mekan organizasyonu, geniş balo salonları ve ortak alanlarıyla da dikkat çekmişti. Türkiye’de modern şantiye organizasyonunun ve uluslararası teknik standartların ilk uygulamalarından biri olan yapı, bu nedenle yalnızca bir otel binası olarak değil, Türkiye'de “inşaatın dönüm noktası” olarak değerlendiriliyor. Bir prestij projesi olarak da görülen yapı bürokratik engellere pek takılmadan özel izinlerle hızlıca ilerlemişti. Özel kanunla inşa edilen Hilton’da kullanılan yapı malzemeleri gümrüksüz olarak ülkeye girmişti. Sağlanan kolaylıklar ve projenin önemi, otelin her bir katının 14 gün gibi kısa bir sürede inşa edilmesini sağlamıştı. Otellerin daha önce "han" mantığında, küçük ölçekli ve kapalı planlı inşa edildiği Türkiye'de yeni bir yaklaşımın öncüsü olan Otel, uluslararası dolaşım şemaları, lobi merkezli mekansal organizasyon ve kamusal alan-özel alan hiyerarşisi getirmesinin yanı sıra mimarlık - işletme mühendisliği açısından ülkede yeni bir paradigma oluşturmuştu.

Yapımına 1952'nin ekim ayında başlanan ve 1955’in nisan ayında tamamlanan Türkiye'nin ilk 5 yıldızlı oteli Hilton Bosphorus İstanbul, inşaat teknolojisi açısından ülkede birçok yenilik içeren ve kendinden sonraki yapılara örnek teşkil eden bir bina olma özelliğine sahip. Türkiye'de modern mühendislik ve mimarlık tarihinin önemli yapılarından biri olarak kabul edilen yapı, mühendislik çözümlerinin mimari dile doğrudan yön verdiği, topografya, iklim, taşıyıcı sistem ve işletme kurgusunun bütüncül ele alındığı, ülkenin modern yapı üretiminin kilometre taşlarından biri.  

Sedad Hakkı Eldem ve Skidmore, Owings & Merill işbirliği
Türkiye Dışişleri Bakanlığı ve Hilton Hotels International 9 Ağustos 1951'de bir Hilton oteli inşa etmek üzere bir anlaşma imzalamıştı. Ardından ABD menşeli mimarlık ofisi Skidmore, Owings, Merrill (SOM) tarafından tasarlanan yapının yerel danışmanlığını ünlü mimar Sedat Hakkı Eldem yürütmüştü. Eldem'in projeye katkısının giriş saçağı, Divanhane plan şekline sahip restoran, bahçe köşkleri ve bazı Türk evi dekoratif öğeleri olduğu biliniyor. Otelin karakteristik, rasyonel ve gridal cephe çözümü ise ileriki dönemde birçok otel tasarımını etkilemişti. Dikdörtgenler prizması formundaki yapı, döneminde yapım kalitesi, yalın geometrisi, yüzeylerinin sadeliği, yapıldığı yıllardaki abartısız dekorasyonu ve işlevsel öncelikleri ile dikkat çekmişti. Otel, peyzajla bütünleşen, Boğaz manzarasına hakim yatay bir kütle olarak tasarlanmıştı. 

21 ayda inşa edilen ve şehrin o dönemki en yüksek binası olan Hilton İstanbul Bosphorus, dönemine göre oldukça ileri betonarme teknolojisinin kullanıldığı ve Türkiye’de ilk kez klima sistemi, merkezi sıcak su ve yangın algılama ile kaçış sistemlerinin büyük ölçekte kullanıldığı yapı olmuştu. Mekanik tesisat, klima, asansör ve servis altyapısı açısından ülkenin en gelişmiş  yapısıydı. İnşaat esnasında özellikle mutfak ve mekanik ekipman başta olmak üzere bazı malzemelerinin ABD’den ithal edilmişti. 1950'li yıllarda Türkiye için oldukça yenilikçi bir uygulama olan betonarme karkas sistemle inşa edilen bina, büyük açıklıklar ve kolon aralıkları sayesinde esnek iç mekan organizasyonu, geniş balo salonları ve ortak alanlarıyla da dikkat çekmişti.

Türkiye’de modern şantiye organizasyonunun ve uluslararası teknik standartların ilk uygulamalarından biri olan bina bu nedenle yalnızca bir otel binası olarak  değil, Türkiye'de “inşaatın dönüm noktası” olarak değerlendiriliyor. 

Yapı, gücünü yüksekliğinden veya gösterişli cephelerinden değil, ölçek, oran ve datay kalitesinden alıyordu
Erken Cumhuriyet dönemi sonrası modern mimarlığın simgelerinden biri olan Otel, Türkiye'nin batıya açılan yüzünü de ifade ediyordu. Binada simetrik kütle düzeni ve dengeli taşıyıcı yerleşimi,  deprem davranışını olumlu etkileyen unsurlar olmuştu. Otel gücünü ve önemini, yükseklikten ve gösterişli cephelerden değil, ölçek, oran ve detay kalitesinden almıştı. 

Bu ölçekte topografya odaklı statik ve temel çözümü oldukça yenilikçiydi
Kısmen eğimli arazi eski askeri dolguları da içeriyordu, bu kapsamda temel sistemi güçlendirildi. Yapı teraslı bir kütle olarak tasarlandı. Bu karar, Sedad Hakkı Eldem’in araziye uyum yaklaşımının doğrudan sonucu olarak görülüyor. Eğimli ve hassas bir yamaç üzerine oturan yapı kütlesi araziye oturtulmuş değil, teraslanarak yerleştirilmiş. Bu yaklaşım kazı ve dolgu miktarını azaltımış ve yapının Boğaz silüetinde baskın olmamasını sağlamış. Proje, o dönemin Türkiyesinde bu ölçekte topografya odaklı statik ve temel çözümü oldukça yenilikçiydi.

Mühendislik yaklaşımı, mimari tasarımı sonradan çözmeyen, tasarımın kurucu ögesi olmuş
Yapıda klima kullanılmasına rağmen geniş saçaklar, derin balkonlar ve gölgelikli geçiş mekanları ile pasif iklim kontrolü sağlanıyor. Projede ayrıca şehrin rüzgar yönleri ve güneş açıları da gözetilmiş. Bu yönleriyle Hilton İstanbul Bosphorus'da, günün sürdürülebilir tasarım ilkelerinin erken bir tarihte uygulandığını gösteriyor. Projedeki mühendislik yaklaşımı, mimari tasarımı sonradan çözmeyen, tasarımın kurucu ögesi olmuş. Bu durum SOM ve Sedat Hakkı Eldem işbirliğinin de en güçlü yanlarından biri olmuş.  Ayrıca bina planlamasında servis sirkülasyonu, personel hareketleri ve yük-teknik hacimlerin misafir alanlarından tamemen ayrıştırılması, hem yangın güvenliği hem işletme verimliliği açısından ileri bir mühendislik çözümü olarak görülüyor. Odaların standart bir strüktürel modül üzerine kurulu olduğu otelde bu sayede inşaat süreci kısalmış, maliyet kontrolü sağlanmış, uzun vadede yenileme ve güçlendirme kolaylaşmış. 

Özel kanunla inşa edilmiş ve kullanılan yapı malzemeleri gümrüksüz ülkeye girmişti
Bir prestij projesi olarak da görülen yapı bürokratik engellere de pek takılmadan özel izinlerle hızlıca ilerlemişti.  Özel kanunla inşa edilen Hilton’da kullanılan yapı malzemeleri gümrüksüz olarak ülkeye girmişti. Sağlanan kolaylıklar ve projenin önemi, otelin her bir katının 14 gün gibi kısa bir sürede inşa edilmesini sağlamıştı. Yerli ustaların yabancı denetçi ve mimarlarla birlikte çalıştığı proje doğramalar, mermer kaplamalar ve ahşap detaylar Eldem'in doğrudan müdaheleleriyle şekillenmişti. 

İlk projede daha az oda ve daha fazla açık teras olmasına rağmen Hilton standartları gereği oda sayısı artırılmış ve bazı açık alanlar kapatılmış. Bu durumun Sedad Hakkı Eldem ile Amerikalı ekip arasında gerilim yarattığı söyleniyor. 1960’lardan itibaren ek bloklar ve iç mekân yenilemelerinin orijinal mimari bütünlüğü zayıflattığı da yapılan yorumlar arasında. 

Türkiye'de yeni bir çağ açmıştı
Otellerin daha önce "han" mantığında, küçük ölçekli ve kapalı planlı inşa edildiği Türkiye'de yeni bir yaklaşımın öncüsü olan Otel, uluslararası dolaşım şemaları, lobi merkezli mekansal organizasyon ve kamusal alan-özel alan hiyerarşisi getirmesinin yanı sıra mimarlık - işletme mühendisliği açısından ülkede yeni bir paradigma da oluşturmuştu. 10 Haziran 1955 tarihinde ünlüler, gazeteciler ve Conrad Hilton, tarihi otelin gösterişli açılışını kutlamak için bir araya gelmişti. Hilton İstanbul'un açılışı Türkiye için yeni bir çağ açmıştı. Ülkenin ilk beş yıldızlı uluslararası oteli el dokuması kilimlerden dekoratif fayanslara ve duvarlardaki büyük resimlere kadar dünyanın her yerinden misafirlere yerel sanat, tasarım ve kültürü sergiliyordu.

Yenilendi
2023 yılında Otel'in sol kanadında yer alan odalar, toplantı odaları ve ortak alanlarda yenileme çalışmaları başladı. Ardından Otel'in sağ kanadındaki odaların yanı sıra lobi ve restoranlar da dahil olmak üzere ortak alanlar da yenilendi. Kurum, 70. yıldönümünde misafirlerini tamamen yeniden tasarlanmış binasında ağırlıyor. 

Diğer bazı özellikleri
- Yangın güvenliği ve kaçış kurgusu: Çoklu merdiven çekirdekleri, net kaçış aksları, servis asansörü ayrımı.
- Akustik kontrol, ısı yalıtımı ve titreşim ve ses izolasyonu
- İkinci Dünya Savaşı'ndan sonra Avrupa'da inşa edilen ilk modern otel olma özelliğine sahip.
- İstanbul'un ilk diskosu 1972 yılında Hilton İstanbul'da açılmıştı.
- Ünlü boks şampiyonu Muhammed Ali, 1976'da emekli olduğunu açıkladığında Hilton İstanbul'da konaklıyordu.
- 1960'lı yıllarda, Sean Connery'nin James Bond olarak başrolünü üstlendiği "Rusya'dan Sevgilerle" isimli filmin açılış sahnesinde yer almıştı.
- Otel uluslararası sanatçılar Grace Kelly, Sophia Loren ve Louis Armstrong gibi kraliyet ailesi üyeleri, politikacılar ve ünlü figürlere ev sahipliği yaptı.
- Amerika kıtası dışında inşa edilen ilk Hilton Oteli'ydi.

Fotoğraflar: Hilton Istanbul Bosphorus web sitesi

Şantiye^® Dergisi ve Dijital Platformları
Daha iyi yapılar için...
15 Ocak 2026

Türkiye'nin en ESKİ ve en çok ZİYARET EDİLEN şantiyesi: ŞANTİYE^®... 
İnşaata dair "KAYDADEĞER" ne varsa... 1988'den bu yana...
Şantiye^®nin ürettiği, derlediği ve yayınladığı içeriklerde öncelik “KAMUSAL YARAR”dır... 
Ve yayınlanan içeriğin “ÖZEL” olmasına özen gösterilir...

BASILI DERGİ + E-DERGİ + SANTİYE.COM.TR + SOSYAL MEDYA + DİJİTAL PLATFORMLAR... 

İnşaat sektörünün buluşma noktası Şantiye^®, “Güven”i temsil eden “Basılı bir Yayın” olma özelliğinin yanı sıra yenilenen web sitesi, Turkcell Dergilik ve Türk Telekom E-Dergi gibi mobil uygulamalardaki varlığı, 42 bin E-Bülten abonesi ve 100 bin sosyal medya takipçisi-bağlantısıyla inşaat sektörünün en önemli iletişim platformlarından biri olmaya her ortamda devam ediyor... 1988'den bu yana...

Şantiye^® ayrıca yapı sektörüne "Şantiye'nin Yıldızı Ödülü", "Yılın Yeşil Yapı Malzemesi / Teknolojisi Ödülü" ve "Şantiyeden Kareler Fotoğraf Yarışması" gibi farklı organizasyonlarla da katkı sunuyor. 

Şantiye^®nin son sayısı da dahil 1988 yılından bugüne kadar yayınlanan TÜM SAYILARINA E-Dergi olarak göz atmak için lütfen tıklayın... 

Şantiye^®, başta ABONELERİ olmak üzere 2020-2025 yıllarında ilan veren firmalar ABS Yapı, Akyapı, Alumil, Anadolu Motor (Honda), Alkur, Ak-İzo, Altensis, Arbiogaz, Aremas, Arfen, Artus, Assan Panel, Asteknik, Atos, Batıçim, Baumit, Bentley Systems / Seequent, Betek, Betonblock, Borusan CAT, Bosch Termoteknik, Bostik, BTM, Buderus, Bureau Veritas, Chryso, Çimsa, Çuhadaroğlu, Çukurova Isı, Deutsche Messe, Duyar Vana, DYO, Efectis ERA, Ekomaxi, Elkon, Emülzer, Eryap, Filli Boya, Fixa, Fullboard, Form Endüstri Ürünleri, Form Endüstri Tesisleri, Form MHI (Mitsubishi Heavy Industries) Klima, Garanti Leasing, GF Hakan Plastik, Gökçe Brülör, Grundfos, Hannover Fairs, Hilti, IQ Alüminyum (by Deceuninck), İNKA, İntek, İpragaz, İstanbul Teknik, İzocam, İzoser, Kalekim, Knauf, Knauf Insulation, Komatsu, Köster, Kuzu Grup, LG, Marubeni, Masdaf, Master Builders Solutions, MBI Braas, Meiller Kipper (Doğuş Otomotiv), Messe Frankfurt, Messe München/Agora Tur., Mekon, Mitsubishi Chemical, Molecor, Nalburdayim.com, NETCAD, ODE, Ökotek, Özler Kalıp, Özpor, Panasonic, PERI, Pimakina, Polyfibers, Polyfin, Prefabrik Yapı / Hekim Holding, Prometeon, Ravago, Rehau, Saint Gobain Türkiye, Samsung, Saray Alüminyum, Schüco, Selena (Tytan), Sentez Mekanik, Serge Ferrari, Shell, Siemens, Sistem İnşaat, Soudal, Sika, Şişecam, Temsa, TMS, Tekno Yapı, Türk Ytong, Tremco illbruck, Vaillant, Vekon, Viessmann, Wermut, Wielton, Wilo, Winsa, XCMG, Xylem ve ZF'nin değerli katkılarıyla hazırlanmaktadır.

ABONE OLMAK İÇİN
Bir yıllık abonelik bedelimiz olan 2.400 TL (6 Sayı, KDV Dahil)'yi TR70 0001 0008 5291 9602 1550 01 IBAN no’lu hesabımıza (Ekosistem Medya) yatırıp; ardından dekontu, açık adresinizi ve fatura bilgilerinizi (şahıs ise TC kimlik no; firma ise vergi dairesi-numarası) santiye@santiye.com.tr adresine e-posta veya 0532 516 03 29 no’lu telefona WhatsApp / SMS aracılığıyla ulaştırabilirsiniz.